Od 2010 roku w Polsce stale pogarsza się spłacalność kredytów gotówkowych i pożyczek. Narodowy Bank Polski co roku publikuje dane, z których wynika, że wartość niespłacanych w terminie zobowiązań przekracza kilkadziesiąt milionów złotych. Jak korzystać z kordytów i pożyczek, by nie popaść w długi?
Cel pożyczania
Aby zachować płynność finansową, powinno się pożyczać pieniądze wyłączenie wtedy, gdy rzeczywiście się ich potrzebuje. Zakup samochodu dla powiększającej się rodziny lub remont zniszczonej łazienki to dobre powody, by sięgnąć po kredyt gotówkowy. Chwilówki bez bik przydają się natomiast na naprawę zepsutej lodówki lub na wymianę stłuczonej szyby w oknie.
Ważne jest, by unikać pożyczania na spłatę innych długów. Taki cel sięgania po kolejny kredyt lub pożyczkę pozabankową to prosta droga do pętli kredytowej – w przypadku odmowy udzielenia kolejnej pożyczki, niemożliwa jest dalsza spłata wcześniejszych długów.
W przypadku pożyczania pieniędzy w banku, kwestia kwoty, o jaką się wnioskuje, jest dość prosta. Bank ocenia zdolność kredytową klienta i na jej podstawie określa, ile maksymalnie może pożyczyć dana osoba. W firmach pożyczkowych typu KREDDO sam pożyczkobiorca decyduje, ile pieniędzy potrzebuje, lecz nie może pożyczyć więcej niż wynosi maksymalna kwota chwilówki lub pożyczki ratalnej. Oznacza to, że w banku w ramach kredytu gotówkowego można wnioskować nawet o 100 tysięcy złotych, podczas gdy w instytucji pozabankowej z reguły pożyczy się maksymalnie 20 tysięcy złotych.
Bez względu na to, czy pożycza się pieniądze w banku, czy w firmie pożyczkowej, powinno się wcześniej określić, jakiej kwoty rzeczywiście się potrzebuje. Aby zachować płynność finansową, powinno się pożyczać tylko tyle pieniędzy, ile jest potrzebne na remont dziecięcego pokoju czy wymianę samochodu. Pożyczanie dodatkowej gotówki na nieokreślone cele jest nierozsądne – zwykle pieniądze, które pozostały z pożyczki, są „przejadane”.
Wysokość raty
Wysokość raty ma szczególne znaczenie dla płynności finansowej.
Jeśli rata miesięczna przekracza możliwości domowego budżetu, często pojawiają się opóźnienia w spłacie kredytu lub pożyczki. Zgodnie z rekomendacją T raty nie mogą łącznie przekroczyć połowy dochodów osoby wnioskującej o kredyt lub pożyczkę.
Jeśli zarabia się 3000 złotych netto, a raty zaciągniętych już zobowiązań przekraczają wysokość 1500 złotych, niemożliwe jest uzyskanie kolejnej pożyczki w banku. Potrzebną gotówkę można uzyskać wtedy wyłącznie w instytucji pozabankowej. W tym przypadku powinno się jednak zachować ostrożność, gdyż chwilówki spłaca się w całości po upływie 30 dni od podpisania umowy. Może się okazać, że kwota chwilówki w połączeniu z ratami zobowiązań zaciągniętych wcześniej, będzie wyższa niż suma miesięcznego dochodu. Aby uniknąć takiej sytuacji, można skorzystać z pozabankowej pożyczki ratalnej. Jednak i w tym przypadku powinno się zachować ostrożność. Terminowe spłaty rat będą wiązały się z wyrzeczeniami w czasie codziennych zakupów, a odkładanie dodatkowych pieniędzy stanie się niemożliwe.
Kredyty i pożyczki mogą być skutecznym sposobem na sfinansowanie ważnych wydatków, jednak tylko wtedy, gdy są zaciągane w sposób odpowiedzialny. Z roku na rok rośnie liczba osób mających problemy z terminową spłatą zobowiązań. Przyczyną najczęściej nie jest sam kredyt, lecz zbyt duża liczba jednocześnie spłacanych rat, pożyczanie pieniędzy na nieprzemyślane zakupy lub brak finansowej poduszki bezpieczeństwa.
Nieterminowa spłata zobowiązań może prowadzić do naliczania odsetek za opóźnienie, pogorszenia historii kredytowej oraz wpisów do rejestrów dłużników. W skrajnych przypadkach może zakończyć się postępowaniem windykacyjnym lub egzekucją komorniczą. Dlatego przed podpisaniem umowy warto dokładnie przeanalizować swoją sytuację finansową i zastanowić się, czy nowe zobowiązanie będzie możliwe do spłaty również w przypadku nieprzewidzianych wydatków lub spadku dochodów.
Pożyczaj pieniądze tylko wtedy, gdy naprawdę ich potrzebujesz
Podstawową zasadą odpowiedzialnego korzystania z finansowania jest zaciąganie kredytów lub pożyczek wyłącznie na uzasadnione cele. Nie każde marzenie musi być realizowane za pomocą pożyczonych pieniędzy.
Do rozsądnych powodów zaciągnięcia zobowiązania należą między innymi:
- remont mieszkania lub domu,
- zakup samochodu potrzebnego do pracy lub codziennego funkcjonowania rodziny,
- kosztowne leczenie,
- zakup niezbędnego sprzętu AGD,
- naprawa samochodu,
- nieprzewidziane wydatki losowe.
Pożyczka może pomóc również w sytuacjach awaryjnych, kiedy nagle zepsuje się lodówka, piec grzewczy czy pralka. Dzięki szybkiemu finansowaniu można pokryć niezbędny wydatek bez konieczności długiego odkładania pieniędzy.
Znacznie większe ryzyko wiąże się natomiast z finansowaniem za pomocą kredytu lub pożyczki wydatków konsumpcyjnych, takich jak wakacje, drogie gadżety elektroniczne czy zakupy pod wpływem impulsu. Jeśli zakup nie jest konieczny, warto zastanowić się, czy nie lepiej odłożyć pieniądze i zapłacić za niego z własnych oszczędności.
Nie pożyczaj pieniędzy na spłatę innych zobowiązań
Jednym z najczęściej popełnianych błędów jest zaciąganie kolejnej pożyczki wyłącznie po to, aby spłacić wcześniejszy kredyt lub chwilówkę.
Takie rozwiązanie może wydawać się pomocne tylko przez krótki czas. W rzeczywistości często prowadzi do tzw. pętli zadłużenia. Polega ona na tym, że kolejne zobowiązania są spłacane nowymi pożyczkami. Z czasem liczba rat rośnie, a miesięczne obciążenie domowego budżetu staje się coraz większe.
Jeżeli pojawiają się trudności ze spłatą obecnych zobowiązań, lepszym rozwiązaniem może być rozmowa z bankiem lub pożyczkodawcą, wydłużenie okresu spłaty albo kredyt konsolidacyjny, który pozwala połączyć kilka rat w jedną. Każdą taką decyzję warto jednak dokładnie przeanalizować pod względem całkowitych kosztów.
Pożyczaj tylko tyle, ile rzeczywiście potrzebujesz
Jednym z najprostszych sposobów ograniczenia kosztów jest pożyczenie wyłącznie kwoty potrzebnej do realizacji konkretnego celu.
Bank przed udzieleniem kredytu ocenia zdolność kredytową klienta i określa maksymalną kwotę finansowania. Nie oznacza to jednak, że należy wykorzystać cały dostępny limit.
Podobnie wygląda sytuacja w przypadku firm pożyczkowych. Maksymalna dostępna kwota może być znacznie wyższa niż faktyczne potrzeby klienta.
Przykładowo, jeśli remont łazienki będzie kosztował 18 tys. zł, nie ma uzasadnienia ekonomicznego, aby pożyczać 30 tys. zł tylko dlatego, że taka kwota jest dostępna. Każda dodatkowa złotówka oznacza wyższe odsetki oraz większą całkowitą kwotę do spłaty.
Nadwyżka środków bardzo często zostaje przeznaczona na przypadkowe zakupy, które nie były wcześniej planowane. W efekcie kredyt staje się droższy, a domowy budżet jest bardziej obciążony.
Przed podpisaniem umowy policz wysokość miesięcznej raty
To właśnie rata kredytu lub pożyczki w największym stopniu wpływa na domowy budżet.
Przed podpisaniem umowy warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań:
- Czy po opłaceniu wszystkich rachunków pozostaną środki na codzienne wydatki?
- Czy rata będzie możliwa do spłaty w przypadku choroby lub utraty części dochodów?
- Czy po zapłaceniu rat nadal będzie można odkładać pieniądze na nieprzewidziane wydatki?
Eksperci finansowi często wskazują, że łączna wysokość miesięcznych zobowiązań nie powinna pochłaniać zbyt dużej części dochodów gospodarstwa domowego. Pozostawienie odpowiedniego marginesu bezpieczeństwa pozwala uniknąć problemów finansowych w razie niespodziewanych wydarzeń.
Nie kieruj się wyłącznie wysokością raty
Niska rata nie zawsze oznacza korzystniejszą ofertę.
Często można ją obniżyć poprzez wydłużenie okresu spłaty. Dzięki temu miesięczne obciążenie rzeczywiście będzie mniejsze, jednak całkowity koszt kredytu wzrośnie, ponieważ odsetki będą naliczane przez dłuższy czas.
Przed wyborem oferty warto porównać:
- całkowitą kwotę do spłaty,
- oprocentowanie,
- Rzeczywistą Roczną Stopę Oprocentowania (RRSO),
- prowizję,
- opłaty dodatkowe,
- możliwość wcześniejszej spłaty bez dodatkowych kosztów.
Dopiero analiza wszystkich tych elementów pozwala ocenić, która oferta będzie najkorzystniejsza.
Zachowaj rezerwę finansową
Jednym z najczęstszych błędów jest planowanie budżetu „na styk”. Jeśli po zapłaceniu rat i rachunków na koncie nie pozostają żadne oszczędności, nawet niewielki niespodziewany wydatek może spowodować problemy ze spłatą zobowiązania.
Dlatego warto posiadać fundusz awaryjny, który pozwoli pokryć koszty naprawy samochodu, leczenia czy innych nagłych wydatków bez konieczności zaciągania kolejnej pożyczki.
Terminowo spłacaj zobowiązania
Regularna spłata rat ma ogromne znaczenie nie tylko dla domowego budżetu, ale również dla historii kredytowej.
Terminowe regulowanie zobowiązań:
- buduje pozytywną historię kredytową,
- zwiększa szanse na uzyskanie finansowania w przyszłości,
- pozwala uniknąć odsetek za opóźnienie,
- zmniejsza ryzyko działań windykacyjnych.
Dobrym rozwiązaniem jest ustawienie automatycznych przelewów lub przypomnień o terminie płatności.
Dokładnie czytaj umowę
Przed podpisaniem umowy należy zapoznać się ze wszystkimi jej zapisami. Szczególną uwagę warto zwrócić na:
- całkowity koszt zobowiązania,
- wysokość prowizji,
- warunki wcześniejszej spłaty,
- opłaty za opóźnienia,
- zasady naliczania odsetek,
- ewentualne dodatkowe usługi lub ubezpieczenia.
Jeżeli którykolwiek zapis jest niezrozumiały, warto poprosić o jego wyjaśnienie jeszcze przed zawarciem umowy.
Podsumowanie
Kredyt lub pożyczka mogą być pomocnym narzędziem finansowym, o ile są wykorzystywane rozsądnie. Kluczowe znaczenie ma pożyczanie pieniędzy wyłącznie na rzeczywiście potrzebne wydatki, wybór odpowiedniej kwoty oraz dopasowanie wysokości rat do możliwości domowego budżetu. Należy również unikać zaciągania kolejnych zobowiązań w celu spłaty wcześniejszych długów, ponieważ może to prowadzić do narastania zadłużenia.
Odpowiedzialne planowanie finansów, porównywanie ofert oraz terminowa spłata rat pozwalają korzystać z kredytów i pożyczek bez ryzyka utraty płynności finansowej i problemów z zadłużeniem.